Dlaczego norma podeszwy ma tak duże znaczenie?
Norma podeszwy ma znaczenie przede wszystkim dla bezpieczeństwa. Wiązanie narciarskie jest zaprojektowane tak, by w razie upadku uwolnić but przy określonej sile. Aby działało prawidłowo, podeszwa musi mieć odpowiedni kształt, wysokość i materiał w miejscach styku z wiązaniem.
Jeśli but nie jest zgodny z wiązaniem, może dojść do zbyt wczesnego wypięcia lub, co gorsze, braku wypięcia podczas upadku, co zwiększa ryzyko kontuzji kolan i podudzi. Dlatego przy zakupie nowych butów do posiadanych nart – lub nart do posiadanych butów – trzeba sprawdzić zgodność norm.
ISO 5355 – klasyczna podeszwa alpejska
Norma ISO 5355 opisuje klasyczne podeszwy butów zjazdowych, często nazywane po prostu alpejskimi lub DIN. To najstarszy i najbardziej rozpowszechniony standard.
- Płaska podeszwa – z twardego tworzywa w miejscach styku z wiązaniem.
- Precyzyjne przeniesienie siły – sztywna podeszwa zapewnia bezpośredni kontakt z wiązaniem.
- Szeroka zgodność – pasuje do niemal wszystkich wiązań zjazdowych.
- Wada – płaska, twarda podeszwa jest śliska i niewygodna podczas chodzenia, zwłaszcza po oblodzonych schodach czy parkingu.
GripWalk (ISO 23223) – wygoda chodzenia
GripWalk to standard podeszwy opisany normą ISO 23223, zaprojektowany z myślą o wygodniejszym chodzeniu. Podeszwa jest lekko zaokrąglona, czyli ma tzw. rocker, i wykonana z bardziej przyczepnego, gumowego materiału.
- Lepsza przyczepność – mniejsze ryzyko poślizgnięcia na śniegu, lodzie czy płytkach w schronisku.
- Naturalniejszy krok – zaokrąglony kształt ułatwia przetaczanie stopy podczas chodzenia.
- Bezpieczne wypinanie – przy zgodnym wiązaniu działa równie przewidywalnie jak podeszwa alpejska.
- Wymaga zgodnego wiązania – buty GripWalk nie są przeznaczone do klasycznych wiązań wyłącznie pod normę ISO 5355.
W wielu modelach butów podeszwy są wymienne, dzięki czemu można zamontować wersję alpejską lub GripWalk, zależnie od posiadanych wiązań. Warto sprawdzić tę możliwość przy zakupie.
ISO 9523 – podeszwa skiturowa
Norma ISO 9523 dotyczy butów skiturowych, czyli przeznaczonych do podchodzenia i zjazdów poza trasami. Podeszwy są wyraźnie zaokrąglone, gumowe i mocno urzeźbione, przypominające podeszwy butów trekkingowych.
- Doskonała przyczepność – umożliwia bezpieczne podchodzenie po skałach i stromym terenie.
- Inserty do wiązań skiturowych – większość butów skiturowych ma metalowe wkładki do wiązań typu pin, zwanych też tech.
- Ograniczona zgodność – nie pasują do standardowych wiązań zjazdowych.
Jakie wiązania pasują do jakich butów?
Zgodność zależy od tego, do jakich norm dopuszczone jest wiązanie. Informację tę znajdziesz na wiązaniu, w instrukcji lub w opisie producenta.
- Wiązania alpejskie (ISO 5355) – tylko buty z podeszwą alpejską.
- Wiązania GripWalk – buty z podeszwą alpejską i GripWalk.
- Wiązania MNC (Multi Norm Certified) – zwykle obsługują kilka norm jednocześnie, m.in. alpejską, GripWalk i skiturową ISO 9523; niektórzy producenci oznaczają je skrótem MN.
- Wiązania skiturowe typu pin (tech) – wymagają butów z odpowiednimi insertami.
- Wiązania hybrydowe – łączą funkcje zjazdowe i skiturowe; zgodność zależy od konkretnego modelu.
W przeszłości funkcjonował też standard WTR (Walk To Ride), jednak branża w dużej mierze przeszła na GripWalk, a WTR jest stopniowo wycofywany.
Na co uważać przy zakupie butów do posiadanych nart?
Przed zakupem nowych butów do istniejących nart warto sprawdzić kilka kwestii, aby uniknąć niezgodności i niebezpiecznych sytuacji na stoku.
- Sprawdź oznaczenie norm na wiązaniu lub w jego instrukcji.
- Upewnij się, jaką podeszwę mają nowe buty i czy można ją wymienić.
- Pamiętaj, że nowe buty mogą mieć inną długość podeszwy niż stare – wiązanie trzeba przestawić.
- Po każdej zmianie butów oddaj narty do serwisu w celu ustawienia i sprawdzenia siły wypięcia.
- Kontroluj stan podeszew – mocno starte noski i pięty mogą zaburzać działanie wiązań.
Jak sprawdzić, czy buty i wiązania będą ze sobą współpracować?
Aby buty i wiązania bezpiecznie współpracowały, ich normy muszą być zgodne: podeszwa alpejska ISO 5355 pasuje do większości wiązań zjazdowych, GripWalk wymaga wiązań oznaczonych jako zgodne z tym standardem, a podeszwa skiturowa ISO 9523 – wiązań MNC lub skiturowych. Najprościej sprawdzić oznaczenia na wiązaniu i podeszwie, a po każdej zmianie butów oddać narty do serwisu, który dopasuje długość wiązania i ustawi siłę wypięcia. To kilka minut pracy, które realnie zwiększają bezpieczeństwo na stoku.